Artikel Bureau Seinpost

14-08-2014

 

School Maatschappelijk Werk sleutelrol nieuw sociaal domein

Over kansen en mogelijkheden van een werksoort in de luwte

Schoolmaatschappelijk werk (smw) is een preventieve, laagdrempelige vorm van hulp- en dienstverlening in onderwijsvoorzieningen waarbij de driehoek school – ouder – leerling centraal staat. Doordat schoolmaatschappelijk werkers voor en op de scholen werkzaam zijn, is de drempel voor zowel ouders, als leerkrachten laag. Ze kunnen snel en makkelijk om advies, ondersteuning of begeleiding vragen voor een kind.  Schoolmaatschappelijk werk ontzorgt leerkrachten, verbindt onderwijs en jeugdhulp en faciliteert een optimale leercurve van kinderen. De reikwijdte van smw strekt zich uit van voorschool tot peuteronderwijs en van primair tot voortgezet onderwijs.

Over schoolmaatschappelijk werk hoor je relatief weinig. Op lang niet alle scholen is smw zichtbaar. Dat is jammer, want smw is een werksoort die bij uitstek past in het huidige tijdsgewricht waarbij we in de leefwereld van kinderen vroegtijdig willen interveniëren om erger te voorkomen.

Daarbij is smw de linking pin tussen de school enerzijds en het in steeds meer gemeenten opererend lokaal (wijk)team anderzijds.De school maatschappelijk werker (smw-er) is een solistisch opererende professional in zijn vakgebied. Hij heeft vaak meer affiniteit met de school waar hij werkt, dan met zijn mede-smw-ers. Iedere smw-er heeft immers zijn eigen collega’s in de school; de leerkrachten, de Intern Begeleider[1] (IBer) en de conciërge. Zo voert de smw-er redelijk onzichtbaar zijn taken uit, maar als het goed is niet voor lang. Op verschillende plekken in het land dringt het besef door dat smw een sleutelrol vervult in het kunnen realiseren van de doelstellingen die we in het sociaal domein beogen met de transformatie; er sneller bij zijn waarbij we zoveel mogelijk interveniëren in de context waarin een kind zich nu eenmaal ophoudt. En laat nu net de school de plek zijn waar een kind na zijn eigen gezin de meeste tijd doorbrengt!

Met de constatering dat smw een sleutelrol zou vervullen in het nieuwe sociaal domein zijn we er nog niet. Het vraagt van de verschillende partijen die met smw te maken hebben een nieuwe mindset. Het team schoolmaatschappelijk werk Rijnmond (SMWR) heeft de mogelijkheid aangegrepen om met ondersteuning van Seinpost en een subsidie van het FCB deze nieuwe mindset aan te zwengelen. Hiertoe is nagegaan wat de missie is van het smw, de mogelijkheden en ontwikkelpunten.

Missie smw

Smw gaat in essentie om talentontwikkeling zo constateerde het team SMWR. Het smw draagt er toe bij dat kinderen optimaal leren. Dit kan immers alleen als je als kind lekker in je vel zit. Voorbeelden van hoe schoolmaatschappelijk werkers dit realiseren zijn divers: van een kunstmuur maken met leerlingen en de buurt, tot ondersteuning bij het zoeken van een gezin voor een kind dat niet langer thuis kon blijven en het bemiddelen bij een ruzie van ouders op het schoolplein. Naast deze voorbeelden zijn er nog veel meer mogelijkheden van smw.

 

Mogelijkheden smw

Tijdens de inventarisatie van krachten en mogelijkheden van het smw door het team van SMWR ontstond een rijk palet aan succesvolle interventies in de context van de school.

Genoemd werd onder andere:

  • Ondersteunen van een kind en zijn ouders bij het omgaan met een vechtscheiding.
  • Intermediair zijn tussen de school en een mogelijk wijkteam.
  • Rouwbegeleiding bij het overlijden van een leerkracht, ouder of kind.
  • Bemiddelen ten behoeve van de opstart van een diagnostisch onderzoek.
  • Een kind helpen bij het uitkomen voor homoseksuele gevoelens.
  • De benodigde stappen (helpen) zetten bij een vermoeden van kindermishandeling op basis van de meldcode die per 1 juli 2013 wettelijk is verankerd.
  • Signaleren van risico’s op eerwraak.
  • Als vertrouwenspersoon fungeren voor leerlingen.

 

Ontwikkelpunten

Hoe komt het smw uit de coulissen voor zover dat niet al het geval is? Het team SMWR ervaart dagelijks wat daar voor nodig is. Als smw-er je gezicht laten zien op school is wel de belangrijkste. Voor de ouders, als leerkrachten is een gezicht, een naam en een telefoonnummer van belang. Regelmatig aansluiten bij een team- en/of een MR vergadering is ook een manier waarop de smw-er een gemakkelijk toegankelijk professional wordt.

Een ander ontwikkelpunt is om nog nadrukkelijker de directie van een school te ontzorgen als er opvoed- en opgroeiproblemen spelen die het leren belemmeren. De smw-er vervult die funtie wanneer hij intermediair fungeert tussen jeugdhulp enerzijds en het onderwijs anderzijds ten behoeve van een sluitende en professionele zorgstructuur op school.

Tot slot is nog een belangrijk ontwikkelpunt om nog explicieter dan tot nu toe gebeurt de stem van het kind te vertegenwoordigen. Soms betekent dit namens een kind spreken, maar minstens zo belangrijk is het om en kind de tools, het zelfvertrouwen  en vaardigheden aan te leren waarmee hij zijn eigen grenzen en behoeften kenbaar kan maken. Is dat niet in essentie dè innovatie in het sociaal domein?

Wilt u meer weten over de mogelijkheden van een Team Ontwikkel Plan (TOP), teambuilding, training en werkontwikkeling die Seinpost biedt ten aanzien van smw? Neem contact op met Mirte Loeffen (0612520948) of via mail: m.loeffen@seinpost.com.

 

[1] De IBer coacht leerkrachten en is verantwoordelijk voor het leerlingvolgsysteem. Soms voert  een IB-er ook remedial teaching uit. Soms is de IBer een leerkracht met aanvullende taken, soms is het een aparte functionaris.

 

 



« »

Met zelfvertrouwen naar het VO!

Kwetsbare schouders de zwaarste lasten?